narsisizm-narsistlik-iliski-ve-psikoterapi-uzerine

Narsisizm Gelişimi

Bebek doğduğunda ideali kendi benliği içindedir ve daha narsistik konumundan dünyaya bakar. Dünyanın merkezinde olandır. Talepleri  özellikle annesi tarafından karşılanmalıdır ve ötekilere ancak kendi ihtiyaçlarını reddetmesi veya  kapsamasına  göre ruhsallığında yer açabilir. Doğduğu beşik,tahtıdır. Sağlıklı bir ruhsallıkla büyümek bu tahttan inmekle (emeklemek, yürümek), tahtına birilerinin oturabildiğini görmek ve buna tahammül edebilmekle (kardeş ve üçüncü ile tanışan oidipus kompleksimiz) ve  açıldıkça çok fazla  tahtın olduğunu farkedip  herkesin aynı ruhsallıkta olmadığını ama benliğinden daha üst veya alt  konumda  da olmadığını  görebilmekle devam eder.

Bu anlamda  sağlıklı bağ kurmak için ilk adım annenin, çocuğun taleplerini duyabilmesi ve karşılayabilmesidir. Parman(2020), annenin bebeğe kapsayan-kapsanan bir ilişki sunduğunu söyler. Bir bebek ağladığında ona “Acıktın mı sen?” diye sorduğunda, bebek yaşadığı bu rahatsızlığın duyulduğunu ve bunun “açlık” olduğunu anlar. Böylelikle yaşadığı çatışma anne tarafından duyulmuş ve kendi ruhsallığında da tanımlanmış olur. Ama eğer anne bebeklikten çocukluk evresi boyunca onun taleplerini kapsayamazsa veya çocuk ebeveyni tarafından defalarca hayal kırıklığına uğrar ve  başa çıkmak için  onlardan beklentisini benliğine geri çekerse  -bu düşlemsel olarak idealize edebileceği bir ebeveyn bulamayışı ile de ilgili olabilir-, narsisizm gelişir.

Narsisizm ve Narsistik İlişkilenme

Narsisizm ilk Paul Nacke tarafından; kendi vücuduna yoğun  bir tatminle bakan, okşayan ve  ilgilenen bir insan tutumunu tanımlamak için tercih edilmiştir.(Freud,1914)  Narsistik kişilikte ilişki yüzeysel deneyimlenir. Derinlemesine bir ilişki kuramazlar. Bu yüzden partnerleri kendilerini tek taraflı bir tekrar döngüsünde bulurlar. Kendilerini sevmek için başkalarının sevgilerine özellikle de hayranlıklarına ihtiyaçları vardır. Eğer diğerleri kendilerini severlerse, onlar da kendilerini sevebilmiş olurlar.

Narsisizm çeşitlilik gösterse de gizli ve görünür şekilde benliğe yapıştığını söyleyebiliriz. Narsistik bir kişi her ne kadar güçlü bir benlik sergilese de ötekine/nesneye en çok ihtiyaç duyan kişilik yapılanmalarındandır Green(2002). Karşısındaki özneye ‘’Sen kimsin’’den önce ‘’Ben kimim’’ i soran bir benlik olarak yer alır, bu durum narsist kişinin bu soruya aradığı cevapta büyüklenmeciliğinin altında saklanmış oldukça yoğun bir kırılganlık olduğu yorumunu yapabilmemizi sağlar. Bir yandan da bir başkasına “peki sen kimsin” sorusunun eksikliği narsist kişinin iç dünyasında bir başkasının kendisinden farklı öznel, otantik varlığına yeri olmadığını gösterir.

Narsisist Kişi Psikoterapiye Gelir Mi?

Narsisist kişi, genellikle hayranlık uyandırabileceği nesneleri ile ilişkide kalabildiğinde ,kendine bu doyumu sunan bir  çevre oluşturabildiğinde bu anlamda bir hayal kırıklığı yaşamadığında  veya travmatik bir kayıp/ölüm/somatik bir semptom deneyimlemediğinde çok terapiye başlamaz. Onun için psikoterapi, bir anlamda kendine yetememektir. M.Shoskani ve arkadaşları narsisistik yaralanma için kendi tümgüçlülüğüne ve ölümsüzlüğüne dair bilinçdışı düşlemlerinin ilk hayal kırıklığına uğradığı andır demiştir. Bu narsisistik yaralanma, kişiyi psikoterapiye getirir.

Koçal(2015), narsisistik kişinin psikoterapide yorumu alabilmesinin çatışmasına değinir. Kendinde  bir şeylerin olmadığının ve bunun ötekinde olduğunun  kabul etme çatışmasından bahseder. Bu aynı zamanda iyileşmenin de ilk adımıdır. Narsist ile gerçekleşen bir psikoterapi çalışmasında narsist tümgüçlülüğünün kaybını ve bunun yasını tutar; ötekinin ruhsallığına dair gerçek bir merakın uyanışını keşfeder  ve kendinde ötekine açtığı alanı tanımasını ve bulmasını sağlayan bir yolculuk alanı açılmış olur.

Yazan: Öznur Karaman

Düzenleyen: Melis Kısmet

KAYNAKÇA

1-) Freud, S.(1914).Narsizm Üzerine ve Schreber Vakası.Metis Yayınları,25-26.

2-) Green, Andre(2002). A Dual Conception of Narcissism: Positive and Negative Organizations.Psyhoanalytic Quaterly, 71:631-649.

3-) Koçal N.(2015). Psikanaliz Yazıları: Kıskançlık: Kıskançlık ve Narsisizm/ Mustafa hakkında her şey. Bağlam Yayınları, 67-71.

4-) Parman, T. (2020). Ergenliğin Tutkusu .Cogito,2020.Yapı Kredi Yayınları, 45-46

5-) Shoshani,Michael, Batya ; Kella , Rachel:Becker, Mitchel(2012). Green Eyes, Crows and Scorpions: Envy in the Context of Neediness , Separeteness and Narcissism. Psychoanalytic Psychology,29:440-458.

WhatsApp'tan Yaz!
Merhaba 👋

Size nasıl yardımcı olabiliriz?