kusaklar-arasi-travma-aktarimi

Kuşaklar arası travma aktarımı bir travmanın takip eden nesilleri etkilemesine verilen isimdir. Tarihe baktığımızda konudaki çalışmaların çoğunun 1960 yıllarında Yahudi Soykırımından kurtulanların çocuklar ile yapılmış olduğunu görürüz.  Sonuçlar soykırımdan kurtulanların çocuklarının tehlike karşında stres olmaya daha yatkın oldukları ortaya çıkarmıştır ayrıca bu bireylerin genetik dizilimleri, soykırımdan etkilenmeyen ebeveynlere sahip olan bireylerle karşılaştırıldığında aralarında farklılıklar gözlemlenmiştir. Sonrasında genellikle çalışmalar büyük doğal afetlerden, soykırımlardan, terörizm gibi olaylardan kurtulan insanlar ve aileleri ile yapılmıştır. Şimdilerde ise çalışmalar daha çok aile içi şiddet döngüsünü ve çocuk istismarı gibi konuları anlamak üzerine odaklanmaktadır. Tabii ki her travma kuşaktan kuşağa aktarılıyor denemez ancak araştırmalar yetiştirilme tarzına odaklandığımızda, ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkilenme ve ebeveynin travmayı işleme şeklinin, bir sonraki nesle aktarılan travma bilgisinin nasıl deneyimleneceğinin belirleyicilerinden olduğunu göstermektedir.

Travma Genler Yoluyla Aktarılır mı?

Çalışmalar nesiller arası travma aktarımına hem psikolojik hem biyolojik açılardan yaklaşmaktadır. Çocukların ebeveynlerinden gözleme dayalı öğrendikleri davranışlarla bu aktarıma açık oldukları gibi, epigenetik etkileşimlerin de etkisi olabileceği bulunmuştur. Epigenetik modifikasyonlar, kişinin genetik diziliminde normalde aktif olmayan ama çeşitli çevresel faktörlerle aktif duruma geçen genler olarak tanımlanabilir. Daha çok yeni araştırmalar olmakla beraber, travma açısından bu durum, çocuğun travma ile alakalı sahip olduğu bazı genlerin yetiştiği ortamda maruz kaldığı çevresel faktörler sayesinde modifiye olması ile açıklanabilir. Bu durumun en büyük göstergesi, travmaya karşı epigenetik yatkınlığı olan bir çocuğun kan bağı olan travma sahibi ebeveynlerle yetişmediği durumlarda karşımıza çıkar. Yani çocuk travma sahibi ebeveyni gözlemleme şansına sahip olmamasına rağmen travmanın getirdiği psikolojik çıktılara daha yatkın olabilmektedir.

Başetme Mekanizmalarımız da Aktarılır

Ancak bu demek değil ki sadece travmalar nesiller arası aktarılır. Araştırmalar son zamanlarda aynı travmanın geçebildiği gibi kişinin stres ile başa çıkma stratejilerinin de aktarılabildiğini öne sürmüştür. Örneğin, ailesinin deprem, sel, yoksulluk gibi zor koşullarla başarılı bir şekilde başa çıktığını yani ailenin o zorluğu sağlıklı şekilde işleyebildiğini gören çocukların ileride stresi ve buna bağlı duygu durumları deneyimleme ve işleme kapasitelerinin de yüksel olacağı düşünülebilir.

Psikoterapinin İşlevi

Terapi süresince nesiller arası travma aktarımının bilincinde olmak hem terapist hem de danışan için önemlidir. Terapi sırasında danışanın farkında olmadan bahsettiği ve nesiller arası travmaya işaret eden ilişkiler ve duygusal güçlüklerde, terapistin danışanı için bu travmayı anlamlandırmaya yardımcı olması ve danışanın bu travmatik deneyimi işleme kapasitesinin artması, gelecek nesillerin de ruh sağlığı için çok anlamlı bir adım olacaktır.

Yazan: Zeynep Lal Caan

Düzenleyen: Melis Kısmet

KAYNAKLAR

Hill, T. (2019, August 13). Should mental health professionals understand intergenerational trauma? ACAMH. https://www.acamh.org/blog/intergenerational-trauma/

Krippner, S., & Barrett, D. (2019). Transgenerational Trauma: The Role of Epigenetics. The Journal of Mind and Behavior, 40(1), 53–62.

Psikoloji, Y. (2021, March 31). Kuşaklar Arası Travma nedir? Yaşantı Psikoloji. https://www.yasantipsikoloji.com/travma/kusaklar-arasi-travma-nedir

Yalçın, Ç. S. P., & Öztürk, E. (2018). TRAVMA SONRASI ZAMANIN DONMASI VE TRAVMANIN NESİLLER ARASI AKTARIMI. BartınÜniversitesi EdebiyatFakültesiDergisi, 3(1), 21–28.

WhatsApp'tan Yaz!
Merhaba 👋

Size nasıl yardımcı olabiliriz?

Yağmur Sel - Randevu Formu

    Terapi Tercihi:
    İletişim Yolu:

    Batuhan Saç - Randevu Formu

      Terapi Tercihi:
      İletişim Yolu:

      Melis Yüceer - Randevu Formu

        Terapi Tercihi:
        İletişim Yolu:

        Eylül Ezgi Serül - Randevu Formu

          Terapi Tercihi:
          İletişim Yolu:

          Duygu Arıcan - Randevu Formu

            Terapi Tercihi:
            İletişim Yolu:

            Şeyda Yazıcı - Randevu Formu

              Terapi Tercihi:
              İletişim Yolu:

              Sinan Karaman - Randevu Formu

                Terapi Tercihi:
                İletişim Yolu:

                Su Polat - Randevu Formu

                  Terapi Tercihi:
                  İletişim Yolu:

                  Burçak Özdemir - Randevu Formu

                    Terapi Tercihi:
                    İletişim Yolu:

                    Rahel Layiktez - Randevu Formu

                      Terapi Tercihi:
                      İletişim Yolu:

                      Talia Edith Molina - Randevu Formu

                        Terapi Tercihi:
                        İletişim Yolu:

                        Melis Kısmet - Randevu Formu

                          Terapi Tercihi:
                          İletişim Yolu:

                          İpek Aksoy - Randevu Formu

                            Terapi Tercihi:
                            İletişim Yolu:

                            Başak Uygunöz - Randevu Formu

                              Terapi Tercihi:
                              İletişim Yolu:

                              Fatma Girgin Kardeş - Randevu Formu

                                Terapi Tercihi:
                                İletişim Yolu: